Finanse i rachunkowość
Biegły sądowy: analiza danych wynikających z ksiąg rachunkowych
Często utożsamia się ze sobą następujące obszary opiniowania:
- analiza danych wynikających z ksiąg rachunkowych,
- finanse i rachunkowość,
- rachunkowość,
- księgowość.
W wielu przypadkach rzeczywiście biegli z tych obszarów mogą odpowiadać na te same pytania. Przykładowo o momencie wystąpienia przesłanek upadłości przedsiębiorstwa oraz o jego kondycji finansowej będzie umiał się wypowiedzieć biegły z zakresu analizy danych wynikających z ksiąg rachunkowych, biegły z zakresu finansów i rachunkowości, biegły z zakresu rachunkowości oraz biegły z zakresu księgowości. Podobnie będzie w przypadku pytania o wynik na danej transakcji – również tu wszyscy wskazani biegli będą się w stanie wypowiedzieć.
Z kolei o rzetelności sprawozdania finansowego spółki wypowiedzą się raczej już biegli z zakresu księgowości, rachunkowości oraz finansów i rachunkowości.
Biegli ze wszystkich wskazanych obszarów są często powoływani przy sprawach tzw. kredytów frankowych.
Przykładowe zagadnienia, jakie mogą być przedmiotem opiniowania przez biegłego z zakresu finansów i rachunkowości:
- ocena, czy księgi rachunkowe podmiotu X były prowadzone rzetelnie;
- oszacowanie, jaki jest poziom utraconych dochodów w wyniku przebywania na zwolnieniu lekarskim po wypadku osoby prowadzącej jednoosobową działalność gospodarczą;
- wskazanie, czy zaprezentowane bankowi przez ubiegające się o kredyt przedsiębiorstwo były zgodne ze stanem faktycznym (np. czy prawidłowo wykazano wysokość zobowiązań);
- wyliczenie, jakie pożytki z działalności gospodarczej zostały osiągnięte w danym okresie;
- wskazanie, jakie kwoty i kiedy zostały przelane z konta przedsiębiorstwa na wybranej osoby / wybranego podmiotu bez uzasadnienia ekonomicznego (np. ile pieniędzy na konto prywatne przelał bez uzasadnienia jakiś pracownik);
- obliczenie, jakie jest saldo zobowiązań kredytobiorcy na moment X względem banku;
- obliczenie, jakie byłoby saldo wzajemnych rozliczeń pomiędzy kredytobiorcą i bankiem, gdyby od początku kredyt był rozliczany jako kredyt w walucie krajowej;
- ocena, czy pracownik X przyjmujący od klientów wpłaty w gotówce odprowadzał w całości te wpłaty do kasy spółki;
- wskazanie, czy roszczenie z tytułu bezumownego korzystania z nieruchomości zostało zarejestrowane w księgach rachunkowych przedsiębiorstwa X i ewentualnie na podstawie jakiego dokumentu księgowego;
- wysokość opłat eksploatacyjnych we wskazanym okresie przypadająca na mieszkanie X;
- ocena, czy wpłaty na fundusz remontowy nieruchomości X zostały prawidłowo rozliczone i zaksięgowane.
Biegły sądowy: rachunkowość zarządcza
Zgodnie z definicją zaproponowaną przez Międzynarodową Federację Rachunkowości: rachunkowość zarządcza jest systemem gromadzenia, agregacji, klasyfikacji, analizy i prezentowania informacji finansowych i niefinansowych wspomagających kierownictwo przedsiębiorstwa w podejmowaniu decyzji i kontroli ich realizacji. Jest więc to obszar rachunkowości całkowicie odmienny od rachunkowości finansowej i rachunkowości podatkowej.
Przykładowe zagadnienia, jakie mogą być przedmiotem opiniowania przez biegłego z zakresu rachunkowości zarządczej:
- wpływ danego zdarzenia na kondycję finansową przedsiębiorstwa;
- wynik na transakcji X / na realizacji umowy X;
- marża osiągnięta na danej transakcji;
- porównanie marż realizowanych z różnymi kontrahentami;
- porównanie cen stosowanych w transakcjach z różnymi kontrahentami;
- ocena, czy wystąpienie konkretnego zdarzenia gospodarczego (np. realizacja projektu inwestycyjnego, realizacja jakiejś umowy) spowodowało szkodę majątkową;
- wyznaczenie wysokości szkody spowodowanej zaistnieniem jakiegoś zdarzenia gospodarczego;
- prawidłowość procesu decyzyjnego w zakresie realizacji danego przedsięwzięcia gospodarczego, w szczególności o charakterze inwestycyjnym;
- ocena, czy istniało uzasadnienie ekonomiczne dla realizacji jakiegoś projektu w momencie przystąpienia do realizacji projektu;
- ocena, czy wypłata dywidendy przez spółkę była faktycznie niemożliwa z perspektywy utrzymania płynności spółki.
